Ruža Ćirković : Otkud Srbija medju korisnicama sperme višestrukog donora?

VEŠTAČKA OPLODNJA I ZDRAVO DETE : Skoro me neki tekst nije tako zaprepastio i potresao : sperma donora sa genom koji izaziva rak korišćena za začeće 197 dece u 67 klinika u 14 država medju kojima je i Srbija, navedeno je u tekstu objavljenom na sajtu RTSa,a sa pozivom na BiBiSi.

Veštačka oplodnja (biomedicinski potpomognuta oplodnja)i surogat materinstvo velike su, komplikovane i kontroverzne teme u savremenom svetu iako sve kontroverze u našim umovima briše činjenica da veštačka oplodnja i surogat materinstvo omogućavaju desetinama hiljada ljudi, koji to inače ne bi mogli, da postanu roditelji.

Povodom kontroverzi koje su u novije vreme potresale javnost nekih stranih država ili čak medjunarodnu javnost ( kad deca koju su rodile surogat majke nisu mogla da napuste Ukrajinu) proučavala sam naše zakonodavstvo i biomedicinski potpomognutoj oplodnji i uverila se da je naš zakon vrlo strog : jedan donor može spermu ili jajnu ćeliju donirati samo jednom paru ili jednoj ženi,a surogatno materinstvo za pare zabranjeno je.

Sad je važno pitanje da li se odredbe člana 30 Zakona o biomedicinski potpomognutoj oplodnji Republike Srbije primenjuju i na donore iz inostranstva, da li se pri uvozu sperme proverava poštovanje zakona i kako se Srbija mogla naći na listi država u kojima je korišćena sperma donora, biološkog oca 197 dece, i pored člana 30 Zakona o biomedicinski potpomognutoj oplodnji, koji glasi :

“ Reproduktivne ćelije jednog davaoca,kao i darovani embrion jednog para supružnika, odnosno vanbračnih partnera, mogu se upotrebljavati za postupak biomedicinski potpomognute oplodnje za oplodnju jednog para supružnika odnosno vanbračnih partnera, kao i jedne žene iz člana 25.stav 2.ovog zakona.

Ako nakon završenih postupaka biomedicinski potpomognute oplodnje iz stava 1.ovog člana ne dodjes do rodjenja deteta, reproduktivne ćelije davaoca, kao i darovani embrioni para supružnika, odnosno vanbračnih partnera se mogu upotrebiti za postupke biomedicinski potpomognute oplodnje sledećeg para supružnika,odnosno vanbračnih partnera, kao i sledeće žene iz člana 25.stav 2 ovog člana.

U slučaju da dodje do radjanja deteta, odnosno dece darovanim reproduktivnim ćelijama, odnosno embrionima, preostale reproduktivne ćelije davaoca se mogu upotrebiti isključivo za ponovljeni postupak biomedicinski potpomognute oplodnje kod istog para supružnika, odnosno vanbračnih partnera,kao i iste žene iz člana 25. stav 2.ovog člana“.

Dakle, da li su klinike, i pri uvozu reproduktivnih ćelija, dužne da obezbede poštovanje ovog zakonskog člana ? Ako jesu,još jednom: kako se Srbija našla na spisku država u kojima se razvija drama koja uključuje i smrtne slučajeve?

RODJAČKI BRAKOVI I ZDRAVO DETE : Uporedno pravo svrstava našu zemlju medju tek nekoliko u svetu sa POSEBNO STROGIM propisima o sklapanju braka medju srodnicima.

Dok je u većini zapadnoevropskih država, na primer,dopušteno oženiti se sestrom od strica ili udati se za brata od tetke, u našoj zemlji je zakonom čak zabranjeno oženiti se bivšom taštom.

Šta je ovde pitanje koje me zbunjuje : da li su zakoni, koji kod nas i drugde regulišu ograničenja za sklapanje braka medju srodnicima, zasnovani na interesima zdravlja potomstva odnosno medicinskim saznanjima ili na nečemu sasvim drugom, na primer religioznim razlozima i zabranama.

Ženidba usvojenom kćeri ili udaja za usvojenog sina, zabranjena je svuda iz razumljivih razloga koji nemaju veze s medicinskim ili religioznim razlozima.